Τα Oscar την εποχή του politically correct

Ολοκληρώθηκε χθες άλλη μια απονομή των βραβείων Όσκαρ με αναμενόμενες νίκες, αλλά και μικρές εκπλήξεις -όπως συμβαίνει εξάλλου σε κάθε απονομή. Ανεξαρτήτως του αν τα βραβεία μοιράστηκαν σωστά, αν υπήρξαν αδικίες ή όχι, αυτό που γίνεται όλο και πιο φανερό χρόνο με το χρόνο είναι ότι η Ακαδημία δίνει αγώνα να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο πολιτικά ορθή.

Λίγα χρόνια μετά τα #OscarsSoWhite  (το κίνημα αντίδρασης για το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των υποψηφίων και των νικητών είναι λευκοί ηθοποιοί) η Ακαδημία φάνηκε ότι θέλει να ανασκευάζει τις εντυπώσεις. Πολλοί έγχρωμοι παρουσιαστές, αλλά και πολλοί έγχρωμοι νικητές: περισσότεροι από κάθε άλλη χρονιά, όπως δείχνουν να επιβεβαιώνουν οι στατιστικές που έχουν αρχίσει να συγκεντρώνονται και να αναλύονται. Αυτό φυσικά είναι ασφαλώς υπέροχο και θα ήταν ακόμα πιο ωραίο αν δεν υπήρχε σκοπιμότητα από πίσω.

Οι εποχές των 90s και των 00s που όλα τα σημαντικά βραβεία κατέληγαν στα blockbusters της χρονιάς ("Titanic", "The English Patient", "Slumdog Millionaire") έχουν περάσει ανεπιστρεπτί και τα τελευταία δέκα χρόνια βλέπουμε την τάση να μοιράζονται τα Όσκαρ σε πολλές ταινίες -για να μη μείνει κανείς αδικημένος; γιατί λείπουν οι σαρωτικές κινηματογραφικές επιτυχίες; Ποιος ξέρει.

Πιο προσεκτική τα τελευταία χρόνια έχει γίνει η Ακαδημία και σε ό,τι αφορά τα θέματα των ταινιών που επιλέγει να βραβεύσει. Μετά τη γενική κατακραυγή για το χαμένο Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας του "Brokeback Mountain" -τότε που κατηγορήθηκε όσο ποτέ άλλοτε για συντηρητισμό- και μετά την ατάκα της Ellen DeGeneres, που παρουσίαζε την τελετή το 2014, ότι "αν δε βραβευτεί το "12 Χρόνια Σκλάβος" είστε όλοι ρατσιστές", η Ακαδημία έχει αλλάξει λίγο πορεία. Η τακτική αυτή φαίνεται να επιβεβαιώνεται και φέτος, καθώς οι νικήτριες ταινίες αφορούν είτε το ρατσισμό ("BlackKklansman", "Green Book"), είτε τη διαφορετικότητα ("Bohemian Rhapsody") είτε τον ξένο (περίπτωση Αλφόνσο Κουαρόν).

Και φτάνουμε φυσικά και στο Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας. Σχετικά με αν το "Green Book" άξιζε το Όσκαρ είναι μια άλλη συζήτηση. Το σίγουρο είναι ότι αυτή η βράβευση μάς πήγε στο 1989, όταν βραβεύτηκε το "Driving Miss Daisy" (αφήνοντας πίσω, για παράδειγμα, το "Dead Poets Society"!). Όπως τότε, έτσι και τώρα, η Ακαδημία επέλεξε να βραβεύσει την πιο safe επιλογή.

Οπότε, δίπλα στις πολιτικές σκοπιμότητες, έρχονται τώρα να προστεθούν και οι πολιτικά ορθές επιλογές. Παρόλο που κάνει η Ακαδημία προσπάθειες να ανοίξει λίγο το φάσμα των υποψηφίων (περισσότερες ταινίες στην κατηγορία Καλύτερης Ταινίας, πιο "mainstream" υποψήφιες ταινίες, όλο και περισσότεροι μη-Αμερικανοί σκηνοθέτες και συντελεστές), εν τέλει παραμένει προσκολλημένη στις ασφαλείς επιλογές της.

Προφανώς, όταν αλλάξει το κοινωνικο-πολιτικό σκηνικό, θα αλλάξει και η τακτική της Ακαδημίας! Για να δούμε. Και του χρόνου!

Αναδημοσίευση απο το www.artcoremagazine.gr

Τι θα γινόταν αν είχαμε Χριστούγεννα όλο το χρόνο

Ναι το ξέρω ότι πολλοί από εσάς λατρεύουν τα Χριστούγεννα και δε θέλουν με τίποτα την επιστροφή στους ρυθμούς της καθημερινότητας, αλλά να τι θα συνέβαινε αν οι εορτές συνεχίζονταν επ' άπειρον.

- Δε θα είχαμε καμία όρεξη να δουλέψουμε, οπότε η -ήδη κατεστραμμένη- χώρα μας θα καταστρεφόταν ολοκληρωτικά, μιας και τίποτα δε θα λειτουργούσε.

- Θα φαλιρίζαμε οικονομικά λόγω χρεών στη ΔΕΗ από τα πολλά χριστουγεννιάτικα λαμπάκια.

- Θα ήμασταν χοντροί. Όλοι και για πάντα. Δε θα σταματούσαμε να τρώμε ποτέ.

- Το ξαφνικό αίσθημα φιλανθρωπίας που μας πιάνει στις γιορτές θα ξεθύμαινε σιγά-σιγά και από αναίσθητοι θα γινόμασταν εντελώς αναίσθητοι.

- Μετά από σύντομο χρονικό διάστημα η τσέπη μας δε θα άντεχε τα ταξιδάκια, τα κομμωτήρια, τα δώρα στα βαφτιστήρια και τα τσιμπούσια στις ταβέρνες, θα φτωχαίναμε και θα ζηλεύαμε ακόμα περισσότερο αυτούς που δε φτωχαίνουν με τίποτα.

- Θα εξαντλούμασταν από την υπερβολική -και εντελώς fake- χαρά των εορτών και θα ήμασταν μέσα στα νεύρα. Χειρότερα από ότι είμαστε τώρα.

- Θα σιχαινόμασταν κάποια στιγμή το "Μόνος στο σπίτι". Και θα κόβαμε οριστικά και την τηλεόραση, αφού θα έδειχνε μόνο χριστουγεννιάτικες ταινίες. (Εντάξει, αυτό δεν είναι τόσο κακό).

- Θα έπρεπε -μοιραία- να έρθουμε αντιμέτωποι με το θέαμα του Άη-Βασίλη με (κόκκινο) μαγιό.

- Τα μελομακάρονα, οι κουραμπιέδες και οι βασιλόπιτες δε θα σήμαιναν τίποτα πια για εμάς. Θα χάναμε την προσμονή για αυτήν την μικρή χαρά της ζωής.

- Θα παθαίναμε νευρικό κλονισμό από το πολύ "Last Christmas". Μπορεί και να αυτοκτονούσαμε κάποια στιγμή.

- Οι γαλοπούλες σύντομα θα γινόταν είδος υπό εξαφάνιση και μετά από λίγο καιρό είδος εξαφανισμένο. Θα διαταρασσόταν η τροφική αλυσίδα.

- Μετά από απανωτά οικογενειακά τραπέζια και πολλές συναντήσεις με φίλους, θα καταλήγαμε να τσακωθούμε με όλους. Δε θα μιλιόμασταν με κανέναν. Θα ήμασταν μόνοι στον κόσμο.

- Αυτοί που παθαίνουν κατάθλιψη στις γιορτές θα κατέρρεαν οριστικά. Και οι υπόλοιποι, ε κάποια στιγμή θα πάθαιναν κι αυτοί. Πόσο να αντέξουν πια;

Οπότε λοιπόν, ας χαρούμε με το τέλος των γιορτών! Ας επιστρέψουμε στην ασφαλή καθημερινότητα μας!

Είναι η ευτυχία το ζητούμενο;

Η ευτυχία ως απόλυτος σκοπός της ζωής είναι …"εφεύρεση" της σύγχρονης εποχής, των τελευταίων μόλις δεκαετιών. Θέλω να πω, αν ζούσες πριν καμιά ογδονταριά χρόνια, το πιθανότερο είναι ότι θα ήσουν φτωχός, θα έκανες καμιά βαριά χειρωνακτική δουλειά και θα πέθαινες από καμιά ασήμαντη αρρώστια ή σε κανέναν πόλεμο, οπότε μάλλον δε θα είχες την πολυτέλεια να αναζητάς την ευτυχία, θα πάλευες περισσότερο για την επιβίωση.

Ενώ τώρα -με την ανάπτυξη της τεχνολογίας και την εξέλιξη της επιστήμης της ψυχολογίας και τη δομή της σημερινής κοινωνίας που επιδιώκει ένα υψηλό βιοτικό επίπεδο- η ίδια η κοινωνία σε σπρώχνει, σου λέει: σπούδασε ό,τι θες! βρες ό,τι δουλειά θες! βγάλε όσα λεφτά θες! ζήσε όπως θες! Κι αν κάτι από όλα αυτά δε σου πάει καλά, ναι, μπορείς και να διαμαρτυρηθείς!

Ωραίο σαν πλάνο και σαν ιδέα, αλλά τελικά λειτουργεί στην πράξη; Τελικά είμαστε ευτυχισμένοι; Ή μήπως θολώσαμε από τη δυνατότητα των απεριόριστων επιλογών; Μήπως τελικά θέσαμε τον πήχη υπερβολικά ψηλά και τώρα δεν τον φτάνουμε; Και πού σταματάει αυτή η αναζήτηση της ευτυχίας; Πότε μπορείς να σταματήσεις και να πεις "ωραία, τώρα τα έχω όλα, είμαι ευτυχισμένος";

Η Ελλάδα, όπως οι κοινωνίες των δυτικών χωρών, σε αντίθεση με τις κοινωνίες των παλιότερων εποχών ή πολλών άλλων χωρών, έχει θέσει στο κέντρο της τον άνθρωπο. Και του έδωσε τη δυνατότητα να κινηθεί, σε γενικές γραμμές, όπως θέλει. Παρόλ' αυτά όμως, όχι, δεν είμαστε ευτυχισμένοι.

Είμαστε αγχωμένοι, από τις υποχρεώσεις, από τους πολλούς ρόλους στους οποίους πρέπει να ανταποκριθούμε, από τους υπερβολικά πολλούς στόχους που έχουμε θέσει. Είμαστε πολύ απασχολημένοι με τον εαυτό μας, με το φαίνεσθαι μας και με το έχειν μας, κι αυτό μας εμποδίζει από το να χαλαρώσουμε, από το να απολαύσουμε πολλές στιγμές της ζωής μας. Είμαστε φοβισμένοι με όσα συμβαίνουν, τρέχουμε να πιαστούμε από θεωρίες συνωμοσίας και με την πρώτη ευκαιρία στρεφόμαστε ο ένας εναντίον του άλλου. Προσπαθούμε να αρπάξουμε ό,τι προλαβαίνουμε, να βολευτούμε με τρόπο ύπουλο και ανήθικο, να φτάσουμε ψηλά πατώντας πάνω στους άλλους. Είμαστε ένα απελπισμένο καζάνι που βράζει, μια ανάστατη χώρα στην οποία συμβαίνουν καθημερινά άγρια, ανήκουστα πράγματα.

Η ευτυχία ως όραμα, εκτός από ουτοπικό και αφελές, είναι και λάθος. Δε θα έπρεπε να είναι η ευτυχία το ζητούμενο. Το ζητούμενο θα έπρεπε να είναι να γίνουμε οι καλύτερες εκδοχές του εαυτού μας.

Να διαβάσουμε, να μορφωθούμε, να ανοίξει το μυαλό μας. Να φροντίσουμε για το πνεύμα μας παράλληλα με την εμφάνιση μας. Να καλλιεργήσουμε τα χαρίσματα μας, να βρούμε τις κλίσεις μας. Να ξεχωρίσουμε το ουσιώδες από το ασήμαντο. Να είμαστε πιο τίμιοι και πιο ειλικρινείς. Να είμαστε πιο ευαισθητοποιημένοι απέναντι στα προβλήματα των άλλων και απέναντι στις ευπαθείς ομάδες. Να σεβόμαστε. Να προστατεύουμε το περιβάλλον. Να προσφέρουμε. Να βοηθάμε όποιον έχει ανάγκη. Να μην είμαστε μίζεροι, να μην ζηλεύουμε.

Υπάρχει κάτι το εγωιστικό στον τρόπο που αναζητούμε την ευτυχία. Ας αλλάξουμε πλάνο. Ας σπάσουμε λίγο τα όρια της ατομοκεντρικής μας ευτυχίας και ας προσπαθήσουμε να γίνουμε όλοι καλύτεροι, ας το κάνουμε αυτό και για εμάς και για όλους τους άλλους. Τότε πιστεύω πως θα συμβούν υπέροχα πράγματα.

Περιοδικό Ser-Free, #51, Δεκεμβριος 2018

Έχουμε όντως ανάγκη από μια συνέχεια του "Λόγω τιμής";

Εμείς οι 30+ είμαστε λίγο παράξενη γενιά. Είμαστε βλέπεις η γενιά του μεταιχμίου. Μεγαλώσαμε χωρίς κινητά, αλλά στην ενηλικίωση μας όλοι αποκτήσαμε ένα. Στο σχολείο ακούγαμε μουσική από κασέτες και cd, τώρα από το youtube. Παλιά πηγαίναμε σινεμά και νοικιάζαμε βιντεοκασέτες, τώρα βλέπουμε συνδρομητική τηλεόραση και κάνουμε download. Προλάβαμε τις συνεννοήσεις με φίλους από σταθερά τηλέφωνα (εκείνα τα μεγάλα γκρι μάλιστα), τη ζωή χωρίς facebook και twitter, τον κόσμο χωρίς διαδίκτυο και selfies. Είμαστε η μοναδική γενιά που τα έζησε εξίσου και τα δύο, την καθημερινότητα πριν και μετά την έκρηξη της τεχνολογίας.

Προσαρμοστήκαμε βέβαια πολύ καλά στα νέα δεδομένα, αλλά μάς έμεινε η νοσταλγία. Δεν μπορούμε πλέον να φανταστούμε τη ζωή μας χωρίς κινητά, υπολογιστή και social media, αλλά από την άλλη λατρεύουμε την εποχή που δεν τα διαθέταμε όλα αυτά. Το internet είναι γεμάτο από αφιερώματα για ό,τι έχει σχέση με τα 80s και τα 90s και εμείς δε σταματάμε να αποθεώνουμε αυτήν την εποχή, την βγαλμένη από τα βάθη της παιδικής μας αθωότητας.  (Δεν είναι τυχαία η επιτυχία της σειράς "Stranger Things", η οποία ζωντανεύει με έξοχο τρόπο τη δεκαετία του '80). 

Όλοι βέβαια εξιδανικεύουν τα παιδικά τους χρόνια και την εποχή της νιότης τους, αλλά καμιά φορά σκέφτομαι: μήπως είμαστε υπερβολικοί; Οι σημερινοί 30αρηδες και 40αρηδες ώρες-ώρες μού θυμίζουν τους γκρινιάρηδες παππούδες που αποδοκιμάζουν τα πάντα στο παρόν και ξεκινούν όλες τους τις προτάσεις με τη φράση "στη δική μου εποχή…".

Μέσα σε όλα αυτά, ήρθε και το καινούργιο "Λόγω τιμής". Αφού πρώτα το Mega έφτασε τη νοσταλγία μας σε νέα ύψη, προβάλλοντας την επανάληψη της σειράς το καλοκαίρι, έσκασε μύτη και ένα τρέιλερ στο youtube, σύμφωνα με το οποίο φαίνεται πως η σειρά θα συνεχιστεί, 20 χρόνια μετά.

Το πρώτο μου συναίσθημα ήταν η χαρά. Ε ναι, και ποιος δε θα είχε περιέργεια να δει τι απέγινε αυτή η ωραία παρέα; Από την άλλη όμως, προβληματίστηκα κιόλας. Έχουμε στα αλήθεια τόσο φτωχές ιδέες που δεν μπορούμε να βρούμε ένα νέο project για να κάνουμε ένα καλό σίριαλ; Αντί να μας προσφέρει κάτι νέο η τηλεόραση, προσπαθεί να "εκμεταλλευτεί" τη νοσταλγία μας για να εξασφαλίσει μια κάποια επιτυχία; Θα καταφέρει το σίριαλ να προσαρμοστεί στα δεδομένα αυτής της εποχής, ή για να μη χάσει τη σύνδεση με το παρελθόν θα τα κάνει μαντάρα;

Και στην τελική, μήπως ένα τέτοιο σίριαλ είναι πισωγύρισμα; Θέλω να πω, ήταν όμορφο το "Λόγω τιμής" για την εποχή που γυρίστηκε, αλλά πάει, τέλειωσε. Μήπως θα ήταν προτιμότερο να κοιτάμε μπροστά από το να αναμασούμε το παρελθόν;

Με αφορμή το "Λόγω τιμής" -αλλά και κάθε ξέσπασμα νοσταλγίας- σκέφτομαι πως ίσως αυτή να είναι η μεγάλη κατάρα της γενιάς μας, ότι έχουμε εγκλωβιστεί στη χρυσή δεκαετία του '90, τότε που όλα ήταν "ωραία". Ίσως αυτό το συναίσθημα να μας εμποδίζει να πάμε όσο μπροστά θα μπορούσαμε. Να μην τα ρίχνουμε όλα μόνο στην κρίση.

Είναι κακό που θα καταργηθούν τα λατινικά;

Καταργούνται, λέει, τα Λατινικά από τις Πανελλήνιες και στη θέση τους μπαίνει η Κοινωνιολογία. Και όπως είναι λογικό, έγινε χαμός από διαμαρτυρίες. Μας είναι τελικά τόσο απαραίτητα τα λατινικά;

Τα λατινικά συνοδεύονταν πάντα από μια μικρή υποτίμηση αφού είναι μια "νεκρή γλώσσα". Αυτή η αντίληψη φυσικά είναι εντελώς λάθος, καθώς τα λατινικά αποτέλεσαν τη βάση για πάρα πολλές γλώσσες, είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και φυσικά στα λατινικά έχουν γραφεί μερικά από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα της λογοτεχνίας. Είναι μια γλώσσα που αξίζει να τη μάθει κανείς.

Αξίζει όμως τόσο ώστε να τη δίνει σε πανελλήνιες εξετάσεις; Από τις οποίες εξετάσεις εξαρτάται η εισαγωγή του στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και κατ' επέκταση το επαγγελματικό του μέλλον; Εγώ πάλι θα έλεγα ότι τα λατινικά στο Λύκειο αφορούν περισσότερο μια μικρή μερίδα μαθητών που στοχεύουν σε φιλολογικές σπουδές.

Ή τουλάχιστον αυτό συμβαίνει με τον τρόπο που διδάσκονται, δηλαδή αναλυτικά, βαρετά και στείρα. Η διδασκαλία των λατινικών είναι τόσο νεκρή, περισσότερο από την ίδια τη γλώσσα. Ένα μάθημα που δεν ανανεώθηκε ούτε στο ελάχιστο εδώ και δεκαετίες, με τους μαθητές να το βλέπουν ως το "δυνατό" τους χαρτί για τις πανελλήνιες (μιας και, ως γνωστόν, όλοι έπαιρναν πολύ καλό βαθμό στις εξετάσεις λόγω της φύσης του μαθήματος). Ποτέ όμως δεν άκουσα καθηγητές να διαμαρτύρονται τόσο έντονα για την ανάγκη αναβάθμισης του μαθήματος, όπως διαμαρτύρονται τώρα. Αλλά βλέπεις, ποτέ μέχρι τώρα δεν τέθηκε ζήτημα μείωσης ωρών.

Έπειτα, μιλάμε για πλήρη κατάργηση των λατινικών ή μόνο από τις πανελλήνιες εξετάσεις; Γιατί αν μας τρομάζει τόσο η κατάργηση ενός μαθήματος ΜΟΝΟ από τις εξετάσεις -ενώ θα συνεχίσει να διδάσκεται κανονικά- τότε, φίλοι μου, έχουμε πολύ μεγάλο πρόβλημα με το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Δηλαδή υπονοούμε ότι οι μαθητές μαθαίνουν μόνο αυτά στα οποία εξετάζονται. Και αν αυτό δεν είναι λίαν ανησυχητικό και για τα σχολεία μας, αλλά και για τον τρόπο που λειτουργούν οι μαθητές μας, τότε τι είναι;

Το επιχείρημα που ακούστηκε περισσότερο ήταν αυτό της υποβάθμισης των ανθρωπιστικών σπουδών, η οποία υποβάθμιση επιφέρει σταδιακά πλήγμα στη μόρφωση μας. Συμφωνώ απόλυτα. Αλλά και πάλι, μέχρι και σήμερα δηλαδή που διδάσκονταν τα λατινικά στα σχολεία, ήμασταν όλοι καλλιεργημένοι και μορφωμένοι; Δηλαδή αν αυτή τη στιγμή κοιτάξεις γύρω σου, ειλικρινά βλέπεις καλλιεργημένο κόσμο; Καλλιεργημένος κόσμος δεν υπάρχει γιατί το μυαλό μας κουρκουτιάζει όλη μέρα στην τηλεόραση και στο ίντερνετ, γιατί κανείς δε διαβάζει λογοτεχνία, γιατί μας ενδιαφέρει το φαίνεσθαι αντί για το είναι και γιατί το σχολείο κάνει πολύ κακή δουλειά συνολικά. Τα λατινικά παίζουν τόσο μα τόσο μικρό ρόλο σε όλο αυτό.

Κάποιοι μίλησαν για τις εκφράσεις των λατινικών που έχουν επιβιώσει μέχρι σήμερα, για τη χρήση της γλώσσας σε πολλούς τομείς της ζωής μας, για ορολογίες που χρησιμοποιούνται σε επιστήμες. Και πάλι θα πω: ποιος χρησιμοποιεί και ποιος γνωρίζει αυτές τις εκφράσεις; Και γενικά ποιος θυμάται το οτιδήποτε από τα λατινικά που διδάχτηκε στο λύκειο; Και πώς να τα θυμάται δηλαδή με τέτοιον άθλιο και ανέπνευστο τρόπο που τα διδάχτηκε.

Το καλύτερο πάντως επιχείρημα που άκουσα ήταν το εξής: τι θα απογίνουν οι φιλόλογοι; Τι θα απογίνουν οι αδιόριστοι, αν μειώνονται συνεχώς οι ώρες των φιλολογικών μαθημάτων, και πώς θα κάνουν …ιδιαίτερα μαθήματα αν δεν υπάρχει ανάγκη για φροντιστήρια. Ότι δηλαδή το Υπουργείο δεν πρέπει να παίρνει αποφάσεις με το σκεπτικό βελτίωσης της παιδείας και του σχολείου, αλλά να σκέφτεται μήπως βρεθούν χωρίς δουλειά όσοι δουλεύουν στην …παραπαιδεία.

Όλοι αυτοί οι φιλόλογοι -ανεξαρτήτως κατάργησης των λατινικών- δεν ήξεραν ότι θα μείνουν άνεργοι; Δε γνώριζαν ότι εδώ και χρόνια δε γίνεται πλέον διαγωνισμός ΑΣΕΠ για εκπαιδευτικούς και ότι για να διοριστείς πρέπει να φτύσεις αίμα; Και ότι τα ιδιαίτερα είναι μια εξαιρετικά αβέβαιη και ασταθής δουλειά; Για να μην πω για όσους καταλάθος βρέθηκαν σε φιλολογικές σχολές, επειδή τις δήλωσαν στο μηχανογραφικό τους τυχαία. Ότι το κράτος θα έπρεπε προ πολλού να κλείσει τις μισές φιλολογικές σχολές για να μειωθούν οι εισακτέοι, ναι. Το να μην καταργήσει τα λατινικά, μάλλον όχι.

Λέμε συνεχώς ότι θέλουμε αλλαγές στην παιδεία και στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, αλλά αν κάποιος αποπειραθεί να προτείνει έστω την παραμικρή αλλαγή, αντιδρούμε με λύσσα και ωρυόμαστε. Δεν ξέρω αν σε βάθος χρόνου θα κάνει καλό ή κακό η κατάργηση των λατινικών. Αυτό που ξέρω είναι πώς επρόκειτο για ένα εντελώς μονοδιάστατο και μίζερο μάθημα που δεν πρόσφερε αυτά που έπρεπε και θα μπορούσε να προσφέρει. Για αυτό θα έπρεπε να διαμαρτυρόμαστε, για το ότι δεν έχουμε ένα ελκυστικό πλάνο μαθήματος, για το ότι δεν έχουμε πιο βιωματικούς τρόπους διδασκαλίας, για το ότι δεν έχουμε πιο ενδιαφέροντα βιβλία. Και θα έπρεπε να διαμαρτυρόμαστε για αυτά κάθε μα κάθε μέρα.