Τι σημαίνει η αποχή από τις κάλπες;

Όταν τον 5ο αιώνα π.Χ. εφαρμόστηκε στην Αθήνα για πρώτη φορά το πολίτευμα της δημοκρατίας, όλοι οι πολίτες άνω των 21 ετών συμμετείχαν ενεργά στη λήψη των αποφάσεων που αφορούσαν την πόλη τους. Το να μπορείς να συμμετέχεις στη διαδικασία αυτή ήταν κάτι τόσο σημαντικό, τόσο ιερό και τόσο (άτυπα) επιβεβλημένο που θεωρούνταν υποτιμητικό το να μην ασχολείσαι με τα κοινά και να μην παίρνεις μέρος στις πολιτικές αποφάσεις.

Για τα δεδομένα της εποχής το σύστημα αυτό ήταν πολύ προχωρημένο, σήμερα για εμάς είναι τόσο αυτονόητο που περάσαμε στο άλλο άκρο: μας ενδιαφέρουν τόσο λίγο τα κοινά που απαξιούμε μέχρι και να πάμε να ψηφίσουμε. Πάντα μετά τις εκλογές μάς απασχολούν τα αποτελέσματα, αλλά μήπως θα έπρεπε να μας απασχολεί ακόμα περισσότερο το ποσοστό αυτών που δεν πάνε να ψηφίσουν; Θα μου πεις, αφού έχουμε δημοκρατία, δεν είναι δικαίωμα του καθενός αν θα ψηφίσει ή όχι; Εδώ όμως δε μιλάμε για το δικαίωμα, μιλάμε για το σκεπτικό πίσω από την αδιαφορία αυτή.

Ναι οκ, η πολιτική κατάσταση της χώρας -η οποία έχει άμεσο αντίκτυπο φυσικά στην καθημερινότητα μας και στην οικονομική μας κατάσταση- είναι σε μαύρα χάλια. Διαθέτουμε τους εκπροσώπους που θα μας εμπνεύσουν και για τους οποίους ελπίζουμε ότι θα μας βγάλουν από το τέλμα; Προφανώς όχι. Είμαστε απίστευτα εκνευρισμένοι με ολόκληρο τον πολιτικό κόσμο; Ω, ναι. Θα καταφέρουμε να πετύχουμε κάποια αλλαγή προς το καλύτερο εμείς οι πολίτες αν δεν πάμε να ψηφίσουμε; ΟΧΙ.

Ένα επιχείρημα που ακούγεται συχνά υπέρ της αποχής είναι ότι η πράξη αυτή θα περάσει ένα ηχηρό μήνυμα. Α ναι; Σε ποιους ακριβώς; Οι πολιτικοί δεν αντιλαμβάνονται ήδη δηλαδή πόσο θυμό και πόση απογοήτευση έχει μέσα του ο λαός; Από την αποχή θα το καταλάβουν; Ή μήπως είναι η αποχή ένα είδος τιμωρίας που θα τους ταράξει και θα τους στρέψει προς καλύτερες ενέργειες; Προφανώς και η χώρα θα συνεχίσει να πορεύεται με τον ίδιο τρόπο είτε πάνε στις κάλπες όλοι είτε πάνε οι μισοί. Και μη σου πω, όσο λιγότεροι τόσο το καλύτερο γι' αυτούς.

Και γιατί δηλαδή αν θέλουμε οπωσδήποτε να περάσουμε ένα μήνυμα δεν το κάνουμε με κάποιον άλλον τρόπο; Δε θα ήταν πιο αποτελεσματικό, για παράδειγμα, να ψηφίσουμε ένα μικρό κόμμα εφόσον δε θέλουμε να ενισχύσουμε τα μεγάλα; Ή μια άλλη εναλλακτική πρόταση που μας φαίνεται κάπως συμπαθητική; Ή κάποιον που θεωρούμε πως είναι ο λιγότερο διεφθαρμένος;

Φυσικά, για να τα κάνουμε όλα αυτά θα πρέπει να είμαστε ενημερωμένοι σχετικά με τους υποψηφίους, αλλά ποιος κάθεται να ενημερωθεί τώρα, έτσι δεν είναι; Και έτσι φτάνουμε σιγά σιγά στην κυριότερη αιτία της αποχής: την αδιαφορία. Η οποία φυσικά είναι ό,τι χειρότερο, γιατί η αδιαφορία, ως γνωστόν, είναι ουσιαστικά ανίκητη.

Το οξύμωρο είναι ότι, δεδομένης της βαθιάς πολιτικής κρίσης, τώρα θα έπρεπε να ενδιαφερόμαστε πιο πολύ από ποτέ. Θα έπρεπε να είμαστε πιο ενημερωμένοι από ποτέ, θα έπρεπε να έχουμε ήδη αντιληφθεί τις στρατηγικές που μπορούμε να εφαρμόσουμε για να στρέψουμε το αποτέλεσμα προς τα εκεί που θέλουμε. Αντ΄ αυτού, μετατρεπόμαστε σιγά σιγά σε ένα έθνος μοιρολατρών που μέσα στην απελπισία μας περιμένουμε να αλλάξει κάτι ως δια μαγείας. Τι αλλαγές μπορούμε να περιμένουμε όσο δε συμβάλλουμε εμείς με τον τρόπο μας σε αυτήν τη διαδικασία; Νομίζουμε ότι οι αλλαγές θα έρθουν από τους πολιτικούς που κυβερνούν ήδη, οι οποίοι εκλέγονται ξανά και ξανά από αυτούς που αποφάσισαν να μην απέχουν από τις κάλπες; Και εφόσον δεν πάμε να ψηφίσουμε, με ποιο δικαίωμα μετά θα παραπονεθούμε για την κατάσταση που επικρατεί; Ή μήπως, σε τελική ανάλυση, η τακτική αυτή μας δίνει το άλλοθι να γκρινιάζουμε και να δυσανασχετούμε πίσω από το "τους βαρέθηκα όλους, δεν ψηφίζω κανέναν";

Προφανώς βέβαια φερόμαστε έτσι εκ του ασφαλούς, γιατί δεν έχουμε νιώσει ποτέ πώς είναι να ζεις σε ένα απολυταρχικό κράτος και να μην έχεις καμία δύναμη να αλλάξεις την πολιτική ηγεσία του τόπου σου, άρα κατ' επέκταση και την ποιότητα της ζωής σου. Αλλά εμείς φυσικά εδώ στην Ελλάδα έχουμε μάθει να ζούμε σε μια κατάσταση ζεν. Όσο το χρήμα έρρεε άφθονο, ψηφίζαμε τα κόμματα που μας το έδιναν και ήμασταν εντάξει. Τώρα που τα πράγματα αγρίεψαν, σκεφτήκαμε "μήπως θα αλλάξει τίποτα κι αν ψηφίσω;" κι αφεθήκαμε ανάλγητα στη μοίρα μας.

Είναι η αποχή δηλωτική της αδράνειας και της πνευματικής στασιμότητας του Έλληνα; Όσο τα πράγματα ήταν καλά, ήμασταν εφησυχασμένοι. Τα βλέπαμε τα σημάδια ότι το πράγμα κάποια στιγμή θα στραβώσει, αλλά δε θέλαμε να χαλάσουμε τη ζαχαρένια μας. Τώρα που το πράγμα στράβωσε τελικά, αισθανόμαστε ανήμποροι. Η κρίση δε στάθηκε ικανή να μας αφυπνίσει, να μας δραστηριοποιήσει, να μας σπρώξει στην εγρήγορση, στην τόλμη, στη δράση. Μας βύθισε κι άλλο στην απραξία, η οποία τώρα ανακατεύτηκε και με θυμό, ματαίωση, παραίτηση, γκρίνια. Κακός συνδυασμός.

Ή μπορεί απλά να μη θέλουμε να αναλάβουμε την ευθύνη μας. Είναι εν μέρει και δική μας ευθύνη που οι πολιτικοί που εμείς επιλέξαμε κατέστρεψαν τη χώρα, είναι πάλι θέμα δικό μας ποιοι θα συνεχίσουν από εδώ και στο εξής. Κι όταν απέχουμε και οι αποφάσεις παίρνονται ούτως ή άλλως, πάλι δική μας ευθύνη είναι που δε βοηθήσαμε για το καλό της χώρας μας.

Η δημοκρατία μάς δίνει μια μεγάλη ελευθερία, αλλά μας φορτώνει και με ένα μεγάλο χρέος. Θα μου πεις, θα κάνει μία ψήφος τη διαφορά; Σίγουρα θα κάνει μεγαλύτερη διαφορά η ψήφος που υπάρχει από αυτήν που απουσιάζει.

Καλύτερα από όλους το είπε ο Καζαντζάκης: "Ν' αγαπάς την ευθύνη. Να λες εγώ, εγώ μοναχός μου θα σώσω τον κόσμο. Αν χαθεί, εγώ θα φταίω". Η στιγμή που βάζουμε το ψηφοδέλτιο στον φάκελο είναι μια τέτοια περίπτωση. Αν πηγαίναμε όλοι να ψηφίσουμε και αν ψηφίζαμε λες κι απ' τη δική μας την προσωπική επιλογή εξαρτάται το ίδιο μας το μέλλον και η πορεία ολόκληρης της χώρας, πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα. Ίσως όχι εντελώς διαφορετικά, αλλά σίγουρα πολύ καλύτερα.   

Τίτλοι τέλους για το Game of Thrones: ήταν το φινάλε αντάξιο της σειράς;

Μια από τις καλύτερες και σίγουρα η πιο πολυσυζητημένη ever σειρά έφτασε στο τέλος της, με ένα καλογυρισμένο 80λεπτο επεισόδιο που μας άφησε με μια γλυκόπικρη αίσθηση. Το αισθητικό αποτέλεσμα ήταν άψογο, όμως τι γίνεται με την ίδια την ιστορία; Είχε το Game of Thrones το τέλος που του άξιζε; (Spoilers ahead).

Όταν μια σειρά έχει δημιουργήσει τόσο μεγάλο hype, είναι λογικό να έχει γεννήσει και υψηλές προσδοκίες, οπότε το να καταφέρεις να δημιουργήσεις ένα φινάλε που θα ικανοποιήσει την πλειοψηφία των θεατών είναι μεγάλο στοίχημα. Σχετικά με το αν το κατάφερε αυτό το Game of Thrones με το έκτο επεισόδιο της 8ης σεζόν του, οι απόψεις διίστανται. Άλλοι fans έμειναν ικανοποιημένοι, άλλοι απογοητεύτηκαν. Πάμε να δούμε αναλυτικά όσα είδαμε στο τελευταίο επεισόδιο, ένα επεισόδιο εντυπωσιακό από σκηνοθετικής άποψης, αναλυτικό ως προς το κλείσιμο της ιστορίας των ηρώων του και γεμάτο από ενδιαφέροντα μηνύματα.

Η Daenerys στέκεται μπροστά στο στρατό της και στις στάχτες του King's Landing νικήτρια πλέον, όμως όχι ικανοποιημένη. Ο πόλεμος πρέπει να συνεχιστεί για να απελευθερωθούν όλα τα βασίλεια (σαφές εδώ το σχόλιο των σεναριογράφων για τις τακτικές των ιμπεριαλιστικών χωρών). Ο Jon Snow την κοιτά προβληματισμένος και ο Tyrion παραιτείται από Χέρι της και φυσικά φυλακίζεται για να εκτελεστεί. Μετά από μια ενδιαφέρουσα συζήτηση μεταξύ Tyrion και Jon Snow ("η αγάπη είναι το τέλος του καθήκοντος", αλλά και "το καθήκον είναι το τέλος της αγάπης" είναι μερικές από τις βαθυστόχαστες φράσεις που ακούμε), ο πρώτος πείθει τον δεύτερο να σκοτώσει την Khaleesi, γιατί μόνο έτσι θα μπορέσει να την σταματήσει να βλάψει κι άλλους αθώους ανθρώπους.

Η στιγμή που η Daenerys μπαίνει στην αίθουσα του θρόνου έχει φτάσει - και οι σκηνοθέτες μάς την παρουσιάζουν όσο πιο ωραία γίνεται. Προτού όμως προλάβει να καθίσει στον πολυπόθητο θρόνο (πολύ ενδιαφέρον ότι τελικά δεν πρόλαβε να καθίσει) μπαίνει μέσα ο Jon Snow και μετά από μια συζήτηση μαζί της βλέπει πως προφανώς δεν έχει άλλη επιλογή. Την ώρα που τη φιλάει της καρφώνει ένα μαχαίρι στην καρδιά.

Ότι η Daenerys θα πέθαινε κάποια στιγμή σε αυτό το επεισόδιο ήταν κάτι για το οποίο ήμαστε βέβαιοι, αλλά η αλήθεια είναι ότι θα θέλαμε μια πιο εντυπωσιακή σκηνή. Η πιο ισχυρή ηρωίδα της σειράς σβήνει εντελώς αθόρυβα, δεν αρθρώνει καν λέξη. Η επιλογή των σεναριογράφων να είναι ο Jon Snow αυτός που θα την εκτελέσει ήταν απόλυτα ταιριαστή (αν και στο προηγούμενο επεισόδιο μάλλον μας παραπλάνησαν λίγο, καθώς άφησαν να εννοηθεί ότι η Arya θα έκανε τη δουλειά). Από την αρχή σχεδόν της σειράς ο Jon Snow έπαιρνε συνεχώς δύσκολες αποφάσεις, έκανε κινήσεις που του στοίχιζαν προσωπικά, αλλά που ήταν απαραίτητες για το γενικότερο καλό. Και σε αυτήν την περίπτωση λοιπόν αναλαμβάνει το δύσκολο έργο χωρίς να υπολογίζει το προσωπικό κόστος, δείχνοντας έτσι για άλλη μια φορά ότι πρόκειται μάλλον για τον πιο τραγικό (με την αρχαιοελληνική έννοια) χαρακτήρα του Game of Thrones.

Ο δράκος αισθάνεται αμέσως τον θάνατο της Khaleesi και μπαίνει στην αίθουσα, για να κάψει όχι τον Jon Snow, αλλά τον Σιδερένιο Θρόνο. Εξαιρετικός ο συμβολισμός της καταστροφής του θρόνου, που μπορεί να ερμηνευτεί με ποικίλους τρόπους: το τέλος μιας εποχής και ο ερχομός μιας καινούργιας, η ματαιότητα του θρόνου και ο άδικος θάνατος όσων πέθαναν για αυτόν, η καταστροφή αυτού που ο δράκος θεωρεί ότι ευθύνεται ουσιαστικά για την τρέλα άρα και το θάνατο της "μητέρας" του - σαφώς και κάτι αναπάντεχο για τους θεατές. (Κατά πόσο βέβαια ο δράκος είχε τόση νοημοσύνη ώστε να καταστρέψει τον θρόνο σκεπτόμενος κάτι από όλα αυτά είναι ένα άλλο ζήτημα). Στη συνέχεια ο Drogon παίρνει το πτώμα της Khaleesi και δεν τους ξαναβλέπουμε, ποτέ.

Λίγες εβδομάδες μετά, όλοι οι επικεφαλής των βασιλείων και των οίκων έχουν φτάσει στο King's Landing για να δουν τι θα κάνουν τώρα που δεν υπάρχει βασιλιάς. Η σκηνή αυτή είναι ίσως από τις καλύτερες που έχουμε δει ποτέ στο Game of Thrones και σίγουρα από τις πιο ενδιαφέρουσες, καθώς είναι γεμάτη από ιδέες, απόψεις και πολιτικά μηνύματα. Ο Sam προτείνει να παίρνονται οι αποφάσεις από όλους, κάτι σαν δημοκρατία δηλαδή - φυσικά όλοι σκάνε στα γέλια, αλλά έχει ενδιαφέρον για τη σειρά ότι ακούστηκε αυτή η άποψη σε αυτήν την συζήτηση. Στη συνέχεια παίρνει τον λόγο ο παλιός γνωστός σοφός Tyrion που όλοι λατρέψαμε και βγάζει έναν από τους καλύτερούς του λόγους: αυτό που δένει τους ανθρώπους δεν είναι τίποτα άλλο παρά οι ιστορίες (πόσο ωραία άποψη - μια ιστορία δεν είναι και το Game of Thrones που μας "ένωσε" παγκοσμίως;) και βασιλιάς πρέπει να γίνει αυτός που έχει την "καλύτερη" ιστορία, δηλαδή ο Bran. Ο Bran βέβαια δεν πολυθέλει (αν και λέει μετά "για ποιο λόγο νομίζεις πως είμαι εδώ;"), και αυτό το σημείο μάς θυμίζει και λίγο Πλάτωνα, ο οποίος έλεγε ότι οι φιλόσοφοι θα έπρεπε να γίνονται βασιλείς ή οι βασιλείς να φιλοσοφούν. Συμφωνούν πάντως όλοι και ο Bran είναι επισήμως ο Βασιλιάς, όχι όμως των Εφτά Βασιλείων, αλλά των Έξι, καθώς η Sansa προτείνει να γίνει ο Βορράς ανεξάρτητο κράτος.

Μετά από όλα αυτά, ο Tyrion γίνεται το Χέρι του νέου βασιλιά, οι Davos, Bronn και Brienne αποτελούν το συμβούλιο, μαζί με τον Sam που γίνεται Meister. Η Sansa γίνεται βασίλισσα του Βορρά και η Arya φεύγει για ένα ταξίδι δυτικά του Westeros, εκεί που σταματούν οι χάρτες και δεν έχει πάει ποτέ κανείς. Όσο για τον Jon Snow, θα σταλεί και πάλι στην Νυχτερινή Φρουρά (δεν ξέρουμε βέβαια γιατί υπάρχει Νυχτερινή Φρουρά, εφόσον οι Άγριοι δεν αποτελούν πλέον πρόβλημα και οι Νεκροί έχουν εξουδετερωθεί), όπου θα συναντήσει τον Tormund. Το τελευταίο πλάνο δείχνει τον Snow, τον Tormund και τους Άγριους να βγαίνουν έξω από το Τείχος και να βαδίζουν στο δάσος, στο οποίο έχουν αρχίσει να φυτρώνουν τα πρώτα χόρτα. Ο χειμώνας μάλλον έχει τελειώσει.

Ένα απολαυστικό γεμάτο επεισόδιο που δε βιαζόταν, που μας άφησε το χρόνο να αποχαιρετίσουμε τον κάθε ήρωα, που μας έδωσε μερικά από τα πιο εντυπωσιακά πλάνα που είδαμε ποτέ στη σειρά και που πέρασε ενδιαφέροντα "πολιτικά" μηνύματα, δίνοντας ένα ιδεολογικό βάθος στο Game of Thrones που δεν το είχαμε δει με αυτόν τον τρόπο μέχρι τώρα. Σχετικά όμως με το αν το τέλος ήταν καλό ή όχι, η αλήθεια είναι ότι με τον τρόπο που εξελίχτηκε η (μάλλον κακή) 8η σεζόν, αυτό που είδαμε ήταν μονόδρομος, δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε κάτι άλλο. Η επιλογή του Bran για βασιλιά έμοιαζε σίγουρα αρκετά δίκαιη και ταιριαστή δεδομένης της κατάστασης και σχετικά αναπάντεχη, σε περίπτωση που θέλουμε να πιστεύουμε πως οι σεναριογράφοι είχαν στόχο να κάνουν μια τελευταία μεγάλη ανατροπή αλά Game of Thrones, καθώς όλοι ανέμεναν εδώ και αρκετές σεζόν ότι βασιλιάς θα γινόταν ο Jon Snow.

Η κατάληξη των περισσότερων χαρακτήρων μάλλον μας ικανοποίησε: ο Tyrion τι καλύτερο θα μπορούσε να κάνει από το να γίνει Χέρι, η Sansa κέρδισε το θρόνο του Βορρά με το σπαθί της και την Arya προφανώς δεν την χωρούσε ο τόπος μετά από όσα είχε καταφέρει. Για την Daenerys φυσικά το ψυλλιαζόμασταν από καιρό ότι μάλλον δε θα καθόταν στο θρόνο, αλλά έχει ενδιαφέρον ότι με την καταστροφή του King's Landing και το θάνατο της έφερε έναν καλύτερο ίσως βασιλιά στο θρόνο, καθώς και τη συμφωνία ότι η βασιλεία δε θα είναι από εδώ και στο εξής κληρονομική, και κάπως έτσι πέτυχε την αλλαγή που ήθελε και την έναρξη μιας νέας εποχής.

Μέχρι εδώ καλά. Αυτό που μας άφησε κάπως μουδιασμένους όταν είδαμε τους τίτλους του τέλους να πέφτουν στην οθόνη ήταν η κατάληξη του Bran και του Jon Snow. Ποτέ δεν μάθαμε επακριβώς τι ρόλο διαδραμάτισε ο Bran σε όλη την ιστορία. Παρόλο που ήταν ένας από τους πιο ιντριγκαδόρικους και αβανταδόρικους ήρωες, η πορεία του εκ των υστέρων φαντάζει κάπως μονοδιάστατη. Οι προηγούμενες σεζόν είχαν προϊδεάσει τους fans να περιμένουν πολύ μεγαλύτερα πράγματα από αυτόν, όπως το να έχουν επηρεάσει το παρόν οι επισκέψεις του στο παρελθόν ή να συνδέεται με κάποιον βαθύτερο τρόπο με τον Βασιλιά της Νύχτας. Και εδώ εγείρεται και το άλλο ερώτημα: ήξερε ο Bran ότι θα καταλήξει στο θρόνο; Και στην περίπτωση που το ήξερε, επενέβη καθόλου στα πράγματα για να το πετύχει αυτό; Η σκιαγράφηση του χαρακτήρα του ήταν τελικά πολύ πιο απλοϊκή από ό,τι περιμέναμε.

Το ακριβώς αντίθετο συνέβη με τον Jon Snow. Ο Jon Snow ξεκίνησε ως μπάσταρδος της Νυχτερινής Φρουράς για να γίνει Βασιλιάς του Βορρά και νόμιμος κληρονόμος του Θρόνου ως Targaryen και επενέβη καθοριστικά σε πάρα πολλά κομβικά σημεία της ιστορίας, περισσότερο από κάθε άλλον χαρακτήρα. Και όλα αυτά για να καταλήξει πού; Στη Νυχτερινή Φρουρά και πέρα από το Τείχος με τους Άγριους. Ο ίδιος βέβαια είπε πολλάκις ότι δεν ενδιαφέρεται για το θρόνο και η κατάληξη του από μια σκοπιά φαντάζει δίκαιη και ταιριαστή με τον χαρακτήρα του, όμως επειδή μιλάμε για σειρά δε μας ενδιαφέρει τόσο το δίκαιο όσο το αρεστό. Εξάλλου, ήταν οι ίδιοι οι σεναριογράφοι που διάλεξαν να τον ανεβάσουν τόσο ψηλά, ανασταίνοντας τον από τους νεκρούς και "μετατρέποντάς" τον σε Targaryen: αλήθεια, ποια χρησιμότητα είχε τελικά στη σειρά ότι ήταν Targaryen; Από όποια σκοπιά κι αν το δούμε, η κατάληξη του Jon Snow αποτελεί το μεγαλύτερο αγκάθι του φινάλε και το μεγαλύτερο ξεφούσκωμα χαρακτήρα που θα μπορούσαμε να δούμε στο Game of Thrones. Αν στόχος των σεναριογράφων ήταν να μας παραπλανήσουν, να μεθοδεύσουν την άνοδο του Snow στο θρόνο για να πετύχουν την απόλυτη έκπληξη χρίζοντας βασιλιά κάποιον άλλον, τότε σίγουρα το κατάφεραν, αλλά με την κακή έννοια.

Κοντολογίς, το τέλος του Game of Thrones -και δεδομένων των πέντε επεισοδίων που προηγήθηκαν- ήταν καλό, αλλά δεν ήταν αντάξιο της σειράς. Ήταν χλιαρό, υποτονικό και αρκετά safe, χωρίς μεγάλες ανατροπές και εκπλήξεις. Το λυπηρό είναι ότι δεκάδες θεωρίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τη σειρά σε πιο τολμηρά μονοπάτια και σε πιο εντυπωσιακά φινάλε τινάχτηκαν στο αέρα, ενώ άπειρες σεναριακές δυνατότητες έμειναν ανεκμετάλλευτες. Οι σεναριογράφοι διάλεξαν τελικά την πιο ασφαλή και απλοϊκή κατάληξη, στερώντας ουσιαστικά από τη σειρά το ανατρεπτικό της και πολυδιάστατο ύφος της.

Το φινάλε βέβαια θα πρέπει να το κρίνουμε και βάσει των σεζόν που προηγήθηκαν, καθώς είδαμε τη σειρά να χάνει σταδιακά την ένταση και την ποιότητα της ήδη από την πέμπτη και έκτη σεζόν, για να καταλήξει στους δύο τελευταίους κύκλους που ήταν συγκριτικά οι χειρότεροι. Οι σεναριογράφοι επέδειξαν μια βιασύνη και μια προχειρότητα, προσπαθώντας να σπρώξουν τις εξελίξεις εκεί που ήθελαν, αδιαφορώντας για την εσωτερική συνοχή ή για τη ρεαλιστική εξέλιξη των ηρώων. Μεγαλύτερη απόδειξη για αυτό είναι φυσικά ο τρόπος που διαχειρίστηκαν το ζήτημα με τους Νεκρούς, το οποίο αν και αποτελούσε σημαντικό κομμάτι ολόκληρης της σειράς, λύθηκε τελικά όπως-όπως και με τρόπο σχεδόν παιδιάστικο, χωρίς δοθούν όλες οι απαντήσεις.

Δεδομένων όλων αυτών, πάλι καλά να λέμε, γιατί πολλές φορές κατά τη διάρκεια της 8ης σεζόν φοβηθήκαμε ότι το τέλος θα ήταν ακόμα χειρότερο. Δε μας άφησε την αίσθηση που θα θέλαμε, αλλά τουλάχιστον δεν κατέστρεψε τη σειρά.

Και τώρα τι; Τώρα θα πρέπει να πούμε αντίο στο Game of Thrones, στη σειρά φαινόμενο της δεκαετίας, στη σειρά που μας έκανε να φανατιστούμε, να ξενυχτήσουμε, να σοκαριστούμε, στη σειρά που αποτέλεσε αντικείμενο συζητήσεων και αναλύσεων όσο καμιά άλλη, στη σειρά που όμοια της δεν είχαμε δει ποτέ μέχρι τώρα. Για το μέλλον θα έχουμε να περιμένουμε το επόμενο τηλεοπτικό project που θα καταφέρει να φτάσει σε τέτοιο μέγεθος και φυσικά έχουμε ένα σωρό spinoffs και sequels από το σύμπαν του George Martin! Αναμένουμε!

 

Αναδημοσίευση από το artcoremagazine.gr

Χρήστος Κούκης

«Ο ποιητής έχει το ιερό χρέος να μιλάει στην κοινωνία, να την προειδοποιεί, να την "ενοχλεί" διαρκώς»

 

Πείτε μου λίγα λόγια για την τελευταία σας ποιητική συλλογή "Μοντέρνα ενοχή", που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κέδρος.

Η «Μοντέρνα ενοχή» γράφτηκε κάτω από μια πρόδηλη πίεση για αλλαγή, κοινωνική και προσωπική. Ο χρόνος πολύ συχνά, ανεπαίσθητα, διαμορφώνει μέσα μας και γύρω μας νέες κατευθύνσεις και εμείς με την σειρά μας προσπαθούμε να συντονίσουμε και να ισορροπήσουμε την ψυχή μας με την πραγματικότητα. Το βιβλίο εκφράζει ακριβώς την αγωνία του ανθρώπου να σταθεί όρθιος σε αυτό το πρωτόγνωρο για αυτόν μεταίχμιο.  

Διάλεξα να γράψω μικρότερα, σε έκταση, ποιήματα και να πειραματιστώ σε νέες φόρμες γραφής. Επίσης, διάλεξα να μην αλλάξω την στάση μου ούτε σε αυτό το βιβλίο και να προκρίνω την ελπίδα ως την σπουδαιότερη από τις ματαιότητες αυτού του κόσμου.

Υπαρξιακή ή κοινωνική ποίηση; Το βιβλίο σας ακροβατεί ανάμεσα στα δύο αυτά είδη. Ποιο υπερισχύει και τι είναι αυτό που θέλατε τελικά να εκφράσετε;

Πιστεύω πως η υπαρξιακή ποίηση είναι αυτόματα και κοινωνική. Αυτό που αλλάζει κάθε φορά είναι ποια πλευρά επιλέγουμε να φωτίσουμε περισσότερο ή λιγότερο. Η ανάγκη του κάθε καιρού που βιώνουμε μας ψιθυρίζει την επιλογή αυτή. Σε προηγούμενα βιβλία μου εξερεύνησα περισσότερο τις εσωτερικές διαδρομές της γλώσσας και του μυαλού γνωρίζοντας πως από εκεί ξεκινά κανείς αν θέλει να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του. Ταξιδεύοντας όμως σε φεστιβάλ ποίησης σε πολλά και διαφορετικά μέρη και ερχόμενος σε επαφή με την μεγάλη εικόνα του ανθρώπου, ένιωσα την αληθινή ανάγκη να μιλήσω και να αποτυπώσω με θάρρος τη δύναμη του ορατού, τη δύναμη του σήμερα και το αιώνιο νόημα που πάντα υπάρχει σε αυτό. Θέλω να εκφράσω τον άνθρωπο και τις ερωτήσεις του με μια πιο άμεση μορφή.

Πιστεύετε στον κοινωνικό ρόλο της ποίησης; Έχει χρέος ο ποιητής απέναντι στην κοινωνία;

Ο ποιητής έχει το ιερό χρέος να μιλάει στην κοινωνία, να την προειδοποιεί, να την «ενοχλεί» διαρκώς και να γίνεται δυσάρεστος απέναντι στην κάθε μικρή ή μεγάλη εξουσία. Ο ποιητής δεν ανήκει παρά στο ωφέλιμο και στο αληθινό. Η εμπλοκή του ποιητή στην κοινωνία θέλει όμως προσοχή και εγρήγορση. Η ποίηση μάς δίνει το δικαίωμα να μαχόμαστε για  τον άνθρωπο, τον οποιοδήποτε άνθρωπο, και δεν πρέπει να το πετάξουμε και να το σπαταλήσουμε σε ιδεολογίες, κόμματα, επιτροπές και παραγοντισμούς. Ακόμα και ένας άνθρωπος να έχει «προστατευθεί» και «γιατρευθεί» από την ποίηση, ο ποιητής έχει επιτελέσει τον κοινωνικό του ρόλο.

Η ποίηση είναι ίσως ένα παρεξηγημένο λογοτεχνικό είδος, θεωρείται μάλλον το δυσκολότερο. Ποια είναι, κατά τη δική σας γνώμη, η σχέση της ποίησης και του αναγνωστικού κοινού σήμερα;

Η ποίηση έχει χάσει αλήθεια ένα μεγάλο μέρος του κοινού της και έχει επικρατήσει η λανθασμένη άποψη ότι πρόκειται για μια δυσνόητη τέχνη, μια τέχνη για λίγους και εκλεκτούς. Πιστεύω πως για αυτό κυρίως φταίει η εσωστρέφεια και το ακαδημαϊκό ύφος και περιεχόμενο των τελευταίων γενιών των ποιητών. Αντιθέτως, δεν γνωρίζω κανέναν άνθρωπο που τον δυσκόλεψε, για παράδειγμα, η ποίηση του Καβάφη, που δεν γοητεύθηκε από το περιεχόμενο των ποιημάτων του ή που δεν ανέτρεξε σε αυτά ανακαλώντας στίχους του.

Σήμερα η ποίηση, βοηθούμενη και από την κρίση που βιώνουμε την τελευταία δεκαετία, έχει κερδίσει αρκετό έδαφος στις προτιμήσεις του αναγνωστικού κοινού, ιδιαίτερα με νέες φωνές που έχουνε αναδειχθεί. Ειλικρινά εύχομαι και θέλω να στηρίξω αυτό το ρεύμα να συνεχιστεί και να εδραιωθεί.

Τι είναι επιτυχία για έναν ποιητή; Πότε μπορεί να θεωρηθεί ένας ποιητής επιτυχημένος;

Η επιτυχία είναι μια επικίνδυνη λέξη, αλλά υπάρχουνε φορές και αιτίες που αυτός ο κίνδυνος αξίζει και με το παραπάνω. θα σας δώσω δύο παραδείγματα: 

Α) Πριν λίγα χρόνια έφτιαξα (αφιλοκερδώς) μια σειρά από βίντεο για τους εν ζωή μεγάλους ποιητές της χώρας μας και αυτή η σειρά ανέβηκε στο διαδίκτυο αλλά και στο Υπουργείο Παιδείας και είναι προσβάσιμη δωρεάν από όλους. Συνεχώς λαμβάνω μηνύματα κυρίως από μαθητές που ανακαλύπτουν τους σημαντικούς μας ποιητές και την αξία στην ζωή τους και την μόρφωσή τους. Επιτυχία λοιπόν για έναν ποιητή είναι σίγουρα να υπηρετεί ταπεινά την ίδια του την τέχνη.

Β) Τους τελευταίους μήνες επισκέπτομαι (επίσης αφιλοκερδώς) τα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας των φυλακών και συμβάλω όσο μπορώ στην γενικότερη προσπάθεια  ώστε οι  έγκλειστοι να έρθουνε σε άμεση επαφή με το βιβλίο, την ποίηση, να κατανοήσουν την σημασία της και -γιατί όχι;- να γράψουνε και οι ίδιοι. Στις επισκέψεις μου αυτές έχω βρεθεί τόσο κοντά στην αλήθεια όσο ποτέ άλλοτε, έχω νιώσει ευτυχισμένος τόσο για την δική μου εσωτερική πρόοδο όσο και για των «μαθητών» μου. Επιτυχία λοιπόν για έναν ποιητή είναι να προσφέρει στον άνθρωπο.

Ασχολείστε χρόνια με την ποίηση, έχετε εκδώσει ήδη έξι ποιητικές συλλογές. Τι έχει αλλάξει στην προσωπική σας σχέση με την ποίηση από τότε που ξεκινήσατε μέχρι τώρα;

Έχουν αλλάξει τα πάντα εκτός από την δίψα μου να γράφω. Λέω δίψα γιατί νιώθω την ανάγκη μου να γράφω σαν κάτι θεμελιώδες στην ζωή μου. Όμως όλα τα υπόλοιπα έχουν μετασχηματιστεί, έχουν πάρει μια καλύτερη τροπή: ο τρόπος που διαβάζω ποίηση, που γράφω, που αντιλαμβάνομαι την γλώσσα και τις λέξεις, το εύρος των ποιητών που διαβάζω, το ύφος με το οποίο τοποθετώ τον εαυτό μου στην κοινωνία και στον κόσμο. Η ποίηση είναι ένας απαιτητικός γάμος με ευτυχή κατάληξη!

Συγγραφικά απωθημένα; Τι δεν έχετε κάνει μέχρι τώρα και σε τι να περιμένουμε να σας δούμε στο μέλλον;

Θέλω να ασχοληθώ πιο ενεργά με το θέατρο και το παραμύθι. Έχω ήδη ολοκληρώσει ένα παραμύθι για ενήλικες και έχω γράψει κάποια κομμάτια του πρώτου μου θεατρικού ελπίζοντας πως σύντομα θα είναι έτοιμο.

Επόμενα λογοτεχνικά σχέδια;

Θα συμμετέχω σε κάποια φεστιβάλ ποίησης στην Ασία και στην Ευρώπη και σε συλλογικές εκδόσεις στο εξωτερικό με δικά μου ποιήματα ή μεταφράσεις.

Συνέντευξη στην Χρυσάνθη Ιακώβου / Αναδημοσίευση απο το περιοδικό vakxikon.gr