Η Ρένα Τριανταφύλλου για το "Τεθλασμένοι χρόνοι", περιοδικό vakxikon.gr

Ένα μη τεθλασμένο κείμενο της Ρένας Τριανταφύλλου για τους Τεθλασμένους Χρόνους της Χρυσάνθης Ιακώβου (Εκδ.Βακχικόν, Αθήνα, 2017)

 

…ένα νέο νόημα

μια καινούργια αρχή

και ένα τέλος,

στο ξεκίνημά τους

όλα να λιώνουν

να φεύγουν

να πεθαίνουν,

ν’ανθίζουν μόνο για μια στιγμή

τέλεια στη λάθος ώρα…

 

Οι Τεθλασμένοι Χρόνοι της Χρυσάνθης Ιακώβου εσωκλείονται θεματικά στους παραπάνω στίχους του ποιήματός της Κόσμος Πεπερασμένος. Η νέα απόπειρα γραφής της μία ολόκληρη υπαρξιακή ανησυχία, άλλοτε μία καθίζηση στη ζώσα πραγματικότητα και άλλοτε καθ’ όλα ανατρεπτική.

Μία επαναστάτρια με αιτία απέναντι στο χρόνο και το  άχρονο. Τα γραπτά της γεμάτα με “χώρους αναμονής”, στάσεις και υπομονετικές πορείες, εκεί που οι ανατροπές χωρούν παντού και πουθενά και εκεί που τα καλύτερα δεν έρχονται ή έρχονται με χρονοκαθυστέρηση… Καταδικασμένη (;) σε συμβιβασμούς ανάμεσα σε αποσιωπητικά, άνω και κάτω τελείες…

Αδάμαστη, ωστόσο, φύσει και θέσει, σε μία αέναη προσπάθεια να αυτοσυναρμολογηθεί ενώπιον του τυχαίου και μοιραίου, καταθέτει την αυτοκριτική της…

 

…τυχαίοι διαβάτες

που τολμήσαμε να διασχίσουμε

μια μέρα ωραία την άγνωστη λεωφόρο,

με ένα σακίδιο στους ώμους

και έναν ήλιο που μας έγνεφε

μέσα από τους σπασμένους καθρέφτες

ενός τοπίου αδάμαστου.

 

Ανασύροντας εικόνες παιδικότητας ωριμάζει και επαναπροσδιορίζεται. Το αναιδές πέρασμα  του χρόνου, το φθαρτό και το άφθαρτο σε νομοτελειακή αρμονία. Ολόκληρο ένα τέλειο έγκλημα…

 

Παιδικά καλοκαίρια

και ώριμα φρούτα του Αυγούστου,

μας εξαπάτησες μέσα απ’τη μνήμη και την αντοχή

ένα καλοκαίρι σαν ηλιοβασίλεμα στον ουρανό του χρόνου

και οι ανάσες των ερώτων

που μυρίζουν Δεκέμβρη.

 

Τα ποιήματά της μία καταγγελία κατά παντός υπευθύνου. Μία απόπειρα αυτογνωσίας μέσα στην πλάνη του χωροχρόνου. «Ένα πέταγμα απ΄όπου ξεπηδάνε όλα τα γενναία και όλα τα τρομακτικά». Το ξόδεμα ανάμεσα σε βολικές φωλιές και απολεσθείσες ελπίδες. Και τα όνειρα στα lost and found… Η πάλη του καλού και του καλύτερου και στην ιδεατή μέση η ανάγκη για Ζωή και όχι για επιβίωση.

 

…πηγαινοέρχεσαι

σκυφτός

αναποφάσιστος

μία ρωγμή στην απουσία των πραγμάτων…

 

Το ξόδεμα του χρόνου σε αλλεπάλληλες ασυνδετότητες. Η μάχη για ισορροπία, η ισορροπία σε θραύσματα και τα θραύσματα σε μοιραία ισορροπία. Ασυναίσθητη πορεία ή επιλογή; Γραφτό ή άγραφο; Τα «και αν…» σε καλοσχηματισμένη συγχορδία ενηλίκων συνθέτουν το τώρα. Απογύμνωμα αισθήσεων ενώπιον κάθε αναπάντητου ερωτήματος. Είσαι οι επιλογές σου ή υπάρχεις ανώριμα στα αυτοσχέδια συμπαγή σου πλαίσια;

 

…παράνομη

στα όπλα και στους τρόπους

ν’αφήνεις το ρίσκο,

εσύ

η ουσία των πραγμάτων,

να εγκαταλείπεις

ό,τι άφησες στη μέση να γίνει

μονάχο,

μην έρθεις,

να ξέρεις να στέκεσαι

στην ισορροπία του ύδατος.

Θραύσματα.

 

“Σωστά” και ασφαλή “λάθη”, απουσίες και παρουσίες και το κάθε τέλεια μελετημένο αντίθετο-αντίστροφο. Το “εύστοχο” του “λάθους”και της πλάνης, μία καλά στημένη σκηνή δράσης. Το αντικείμενο της μνήμης να παραπαίει ανάμεσα στο φόντο και το προσκήνιο… Να διακτινίζεται σε όρια αχνά. Όλα επιμελώς ατημέλητα και όλα καλώς γενόμενα μέσα στη δήθεν γραμμικότητα του χρόνου. Ο χρόνος καταλυτικός, «σχεδόν αντικείμενο επισκευής…», καταθέτει εικόνες σε κενά πλαίσια. Δίνει παράταση. Υποσκάπτει σενάρια τελειότητας. Ματαιώνει.

 

Τεθλασμένοι εαυτοί

στα μισάνοιχτα παράθυρα,

στα τρία, στα εννιά, στα εικοσιπέντε,

ποιόν να διαλέξεις…

στα είκοσι, στα εικοσιεννιά, στα τριανταδύο,

τόσες ζωές,

ποια να διαλέξεις,

τόσες εκδοχές,

τόσες θολές

αντανακλώμενες

ακαθόριστες λύσεις.

 

Μια γυναικεία ύπαρξη στην προσπάθεια να μάθει ν’ αγαπάει τη φαυλότητά της. Εκείνη που ψάχνει την καίρια θέση του ξεκάθαρου σε κάθε ατόπημα… Που αναζητά το εκτόπισμά της στο άπειρο απέναντι στον κάθε Σημαντικό Άλλο.

 

Μια διασταύρωση

ωκεανών

 κι εγώ

φτηνή

στη μέση.

Φαύλες οι ώρες,

μισές

αναπόδραστες

οι στιγμές σου.

 

Μισοτελειωμένα ειδύλλια σε δύστροπους συγχρονισμούς, αφήνοντας γλυκόπικρες μνήμες εκεί όπου θα έπρεπε να οικοδομηθέι το υγιές νέο. Και με αρνητικές δηλώσεις και προτάσεις γεννώνται τώρα νέα αιτήματα:

 

…να μη διασωθούμε ναυαγοί

ηττημένοι απ’τα ουράνια τόξα

της επόμενης μέρας,

να μη σωθούμε

και να μη σώσουμε ποτέ,

έλα, σου λέω,

ας μη φτάσουμε να σβήνουμε τα’αγγίγματα

με καινούργιες βροχές

με ψεύτικες αλήθειες.

 

Επιβάλεται να παραταθεί το όνειρο. Να επιβληθεί ο έρωτας εκεί όπου εκλείπει. Να εδραιωθεί η εγγύτητα εκεί όπου θριαμβεύει η απόσταση. Σε δυαδικές σχέσεις με εύπλαστες ισορροπίες… Εκεί που η λογική φωνάζει «όχι» και η καρδιά διατείνεται ολική καθαίρεση κάθε συμβατικού.

Όλη η συλλογή της μια επιβλητική παρένθεση, όπου χωρά μόνο η ατομική Ουσία.

Όλη η συλλογή της ολοστρόγγυλα (μη) αποσιωπητικά σε Άχρονο Εξακολουθητικό Χρόνο…

 

Περιοδικό vakxikon.gr τ.37 (vakxikon.gr)

Η Ασημίνα Ξηρογιάννη για το "Τεθλασμένοι χρόνοι", λογοτεχνικό περιοδικό Fractal

Ψηλαφίζοντας χωροχρόνο και μνήμη 

Στις διαδρομές της μας παίρνει μαζί η Χρυσάνθη Ιακώβου σε Χρόνους Τεθλασμένους. Είναι η δεύτερη ποιητική της συλλογή που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. Η πορεία του ανθρώπου, η υφή της ύπαρξης, ο χρόνος, ο έρωτας, οι εποχές (κυρίως το Θέρος), οι πόλεις  και πολλά άλλα την απασχολούν. Και τα προσεγγίζει με μια γλωσσική διαύγεια και καθαρότητα, αλλά και με περίσκεψη. Ποιήματα με συνοχή και ουσία που αγγίζουν τις σιωπές μας κυρίως, αλλά και τις πλάνες που όλοι, λίγο ή πολύ έχουμε!

(«[…] ξόδεψες μια λάθος ζωή/σε έναν τόπο/που δεν ήταν ποτέ ο σωστός» Προωθημένα , σελ 18-19) Εικόνες έντονες, ανάγλυφες που υπογραμμίζουν κάθε φορά «μια ρωγμή στην απουσία των πραγμάτων» (Ισορροπία σελ .20-21), για να δανειστώ δικούς της στίχους. Και σε κάθε ποίημα φαίνεται ότι υπάρχει, προβάλλεται ή υπονοείται μια έλλειψη, μια απουσία, μια αναμονή, μια διαίρεση, κάτι που μένει μισό, άστοχο ή ανολοκλήρωτο, «ένα φορτίο αχρείαστο». Στο ποίημα Αστοχία (II) γράφει: «Κι ήταν κι αυτή /η απέλπιδα ανάγκη/για να υπάρξουμε,/για να βαφτίσουμε/τις λέξεις από την αρχή,/να δώσουμε σε όσα ζήσαμε/δικό μας όνομα».

Δίνεται συχνά η αίσθηση ότι υπάρχουν πολλές επιλογές σε τούτη τη ζωή, πολλοί αντιθετικοί δρόμοι, που μπορεί να μπερδεύουν αντί να λυτρώνουν: «..τόσες ζωές/ποια να διαλέξεις/τόσες εκδοχές/τόσες θολές/αντανακλώμενες/ακαθόριστες λύσεις./(Διαιρεμένοι εαυτοί,σελ.25)

Και στις Πολλαπλές Εκδοχές: «Και οι στιγμές/τόσο ανύπαρκτες/στο ρολόι της απεραντοσύνης/υπάρχεις και δεν υπάρχεις/αιωρούμαστε/και οι επιλογές τόσες πολλές/τόσοι δρόμοι/ένας ψηφιδωτός χάρτης/αδιάβαστος/[…]»

Στίχοι λιτοί, που σχετίζονται εύστοχα με τους προηγούμενους και τους επόμενους συνδράμοντας στην ενότητα του ποιήματος. Η Ενότητα, το μεγάλο ζητούμενο κάθε φορά, με την έννοια ότι το Ποίημα πρέπει να έχει κάτι να μας πει, αλλιώς δεν έχει λόγο ύπαρξης. Η Χρυσάνθη Ιακώβου είναι σε καλό δρόμο, μας χαρίζει μια γλώσσα προσιτή τίμια, ουσιαστική, που μας «μιλά.» Ύφος ενιαίο, σταθερή φωνή, εξομολογητικός συχνά τόνος και απεύθυνση σε ένα «Εσύ.» Επιδέξια εγκλωβίζει τη στιγμή, ψηλαφίζει αργά τον χρόνο, τον χώρο, την μνήμη. Δεν είναι θλιμμένη, δεν έχει πικρία, στοχάζεται πάνω στις εκδοχές της ζωής μας. Επειδή κάποιες φορές οι άνθρωποι ακροβατούμε, ή μένουμε μετέωροι ή ενεοί, έχοντας διασχίσει αντιφατικούς δρόμους, έχοντας αμφιταλαντευθεί, προδοθεί ή προδώσει. Και οι εμπειρίες μάς έχουν διαμορφώσει, έχουν πλατύνει την ψυχή, έχουν ερεθίσει το συναίσθημα. Η Χρυσάνθη Ιακώβου συλλογίζεται πάνω στην εμπειρία και ερμηνεύει ποιητικώ τω τρόπω.

 Ξεχωρίζουν τα  ποιήματα «Ταλάντωση» και «Σε ακίνητο χρόνο», καθώς και οι στίχοι που συνοδεύουν τις ωραίες φωτογραφίες!

[…]

ένα μνήμα η μνήμη

ένα μέτρο μείον

στον όροφο του εγώ μου-

[…]

(Μνήμη, σελ 29)

*

Κι ο χρόνος σχεδόν μηδενικός

στάζει

σαν τη βρύση της κουζίνας

που θέλει επισκευή.

[…]

(Σε ακίνητο χρόνο, σελ.30)

Δεν είναι

*

[..]

 μεθυστικό ν’ αγαπάς 

…ό,τι θα σε σκοτώσει

 

Δημοσίευση στις 15/3/2017, fractalart.gr (fractalart)

Ο Κώστας Στοφόρος για το "Τεθλασμένοι χρόνοι", εφημερίδα "Δρόμος της αριστεράς"

τεθλασμένοι χρόνοι

Αφήνω πίσω μου τη δολοφονική ταχύτητα και διαβάζω αργά-αργά απολαμβάνοντας την κάθε λέξη από τα ποιήματα της Χρυσάνθης Ιακώβου. Οι "Τεθλασμένοι χρόνοι" (Εκδόσεις Βακχικόν) είναι ποίηση της βραδύτητας και της ατμόσφαιρας.

"Σ' ένα δρόμο ατελείωτο / δίχως αρχή / και δίχως τέλος / και δίχως προορισμό, / τυχαίοι διαβάτες / που τολμήσαμε να διασχίσουμε / μια μέρα ωραία / την άγνωστη λεωφόρο, / με ένα σακίδιο στους ώμους…"

"Σαν τον κρουστό ήχο / ενός λουλουδιού που ανθίζει, / σαν μια πένθιμη μελωδία / ενός λουλουδιού που μαραίνεται…"

Εκεί όπου

"ισορροπούμε / σε μια μονάδα του χρόνου, / πλέουμε / κι επιπλέουμε / σαν πεταλούδες / μέχρι να τελειώσει / το εικοσιτετράωρο / μιας μέρας

Και

"προσπαθούμε να υπάρξουμε / βανδαλίζοντας το φεγγάρι, / ματώνοντας τις λέξεις"

Ενώ "οι λύσεις / ω, οι λύσεις / ένα κλειδί / σε κάποιο συρτάρι / ξεχασμένο".

Έτσι στο τέλος

"κολυμπήσαμε σε ολόκληρο ωκεανό / και μια στάλα νερού / δε βρήκαμε".

Θα μπορούσα να γεμίσω και με άλλα ποιητικά θραύσματα τη σελίδα, προσπαθώντας να μεταδώσω κάτι από τη μαγεία που με τύλιξε ένα απόγευμα που το πέρασα συντροφιά με τους στίχους της Χρυσάνθης Ιακώβου και με πολλά μουσικά θέματα ως υπόκρουση, καθώς ο ήλιος έγερνε αργά προς την Πάρνηθα…

 

Κώστας Στοφόρος

4/3/2017

Εφημερίδα "Δρόμος της αριστεράς" - e-dromos.gr