Η Τζένη Κουκίδου για το "Τεθλασμένοι χρόνοι", koukidaki.blogspot

Η Χρυσάνθη Ιακώβου και οι Τεθλασμένοι χρόνοι

Διαβάζοντας τη συλλογή της Χρυσάνθης Ιακώβου συναντώ χειμαρρώδη έργα, που διαβάζονται με μια ανάσα, διαθέτοντας όμορφες προσεγγίσεις στα θέματα που αφορούν. Κυρίως μου έμεινε ο αέρας από το ανοιχτό τζάμι του αυτοκινήτου που ανακατεύει λάγνα τα μαλλιά σε κάποιο ταξίδι, μια γεύση γλυκόπικρη ανακατεμένη με θαλασσινό αλάτι και ευωδιά λουλουδιών όπως μοιάζουν και μυρίζουν πάντα οι στιγμές που θα αξιωθούν να γίνουν ανάμνηση και, σε αντιδιαστολή, η άχρωμη γκρίζα τσιμεντένια πόλη με τα αφιλόξενα σκληρά της σίδερα και τους πολύπλοκους δρόμους όμοιους με λαβύρινθο. Ξεχώρισα τα καλοκαίρια, τον Αύγουστο, τον Ιούλιο... τη θάλασσα, τη βροχή, τον ήλιο κυρίαρχο... στιγμές, επιλογές, λύσεις, αποφάσεις, διαπιστώσεις, ισορροπίες... τα χείλη για φίλημα, τα σεντόνια στα κρεβάτια φτιαγμένα για έρωτα... και, παράλληλα, μια ύπαρξη να πρωτοστατεί σε όλη την έκταση, ματώνοντας μοιραία, όπως και όπου μπορεί μέσα από βανδαλισμούς, βεβηλώσεις, εξοστρακισμούς... Τα πάντα σε πορείες/διαδρομές που έγιναν λαβυρινθοσκοπικά, εξού και τεθλασμένες (;) όπως ο χρόνος στον τίτλο της. Ίσως κιόλας οι λαβύρινθοι να είχαν κι εκείνα τα κάτοπτρα με τους καθρέφτες... μπορεί να ήταν και παραμορφωτικοί αντανακλώντας σφαλμένα είδωλα, συγχύζοντας το μυαλό.

Ξόδεψες μια λάθος ζωή
σε έναν τόπο
που δεν ήταν ποτέ ο σωστός.

Μου αρέσουν τα βιβλία που έχουν ανάσες: διαστήματα, κενά, λευκές σελίδες και στο συγκεκριμένο λειτούργησαν καθαρτήρια καθώς όπως προείπα τα έργα διαβάζονται απνευστί. Μερικές εικόνες υπαίθρου παρεμβάλλονται υπέροχα.

Το λάθος μου δικό μου,
το ήπια όλο μόνη μου...

...ένα φιλί απαγορευτικό

και είμαι ήδη στην κόλαση.

Στη δομή δεν υπάρχει συγκεκριμένο "σχήμα". Γράφει χωρίς δεσμεύσεις, μέσα ή έξω από τις γραμμές, όμως παρατηρώ ότι αγαπά τις αντιθέσεις ή αναιρέσεις όχι μόνο μέσα στο ίδιο ποίημα αλλά ακόμα και στον ίδιο στίχο και, αρκετές φορές, οι επαναλήψεις λέξεων ή φράσεων με την ίδια ή διαφορετική σύνταξη δίνουν το στίγμα ή την ένταση.

...το ταξίδι μας
το αταξίδευτο...

...για το χώρια και το μαζί...


...των ημερών και των νυχτών...


...εντός κι εκτός της ζωής...


...υπάρχει και δεν υπάρχει.



Πλοκόλεξο

Έχοντας μόλις εκδώσει την ποιητική συλλογή "Τεθλασμένοι χρόνοι", νιώθω σαν να επιχείρησα να κάνω ένα ταξίδι βαθύ ως τα μύχια της ψυχής μας. Όπου πρέπει να έρθουμε αντιμέτωποι με τις αποφάσεις που πήραμε, με τα διλήμματα που ταλαντεύονται στο βάθος της καρδιάς μας, με το θάρρος που δείξαμε στις κομβικές στιγμές της ζωής μας, με την ευθύνη που έχουμε απέναντι στους εαυτούς μας, στους γύρω μας, στην κοινωνία. Όπου πρέπει να μετρήσουμε τις αντοχές μας μπροστά στο αναπόδραστο ή απέναντι στον ανίκητο πειρασμό. Ένα ταξίδι βουτηγμένο στον άνεμο, το βροχόνερο και το φως, εν αναμονή μιας λύτρωσης που έρχεται και δεν έρχεται, μοιάζει περισσότερο με λύτρωση πλασματική. Και το ταξίδι αυτό σαν να ακροβατεί διαρκώς ανάμεσα στην πραγματικότητα και το όνειρο, σαν αλήθεια και ψευδαίσθηση να εναλλάσσονται και να συμπλέκονται. Προσπάθησα να λειτουργήσω σαν συλλέκτης κάποιων χαρακτηριστικών στιγμών της ύπαρξης μας, που μας στέλνουν άλλοτε στον παράδεισο, άλλοτε στην κόλαση -συχνότερα βέβαια στην κόλαση…

Συνέντευξη

Τι σας ώθησε να γράψετε αυτό το βιβλίο;

Χ.Ι.: Ό,τι με ωθεί να γράφω γενικά: η ανάγκη για ερμηνεία του κόσμου γύρω μας, η αποκωδικοποίηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, η ροπή μας στα λάθη και οι πτώσεις μας σε πάθη. Στο συγκεκριμένο βιβλίο (σε σχέση με το προηγούμενο μου) ίσως να είναι πιο διογκωμένη η έννοια της ευθύνης που έχουμε όλοι μας απέναντι στον εαυτό μας, στις αποφάσεις μας, στην κοινωνία.

Αν θα έπρεπε να το περιγράψετε με μία μόνο λέξη, ποια θα ήταν αυτή;

Χ.Ι.: Διαδρομές.

Τι θα συμβουλεύατε εκείνον που επρόκειτο να το διαβάσει;

Χ.Ι.: Δεν μπορώ να δώσω συμβουλή για κάτι τέτοιο… Ο καθένας μας διαβάζει βάσει των προσωπικών του βιωμάτων, των ερεθισμάτων από το περιβάλλον του και φυσικά αναλόγως των συναισθημάτων του και της διάθεσης του τη δεδομένη στιγμή. Αντί να δώσω μια συμβουλή πριν την ανάγνωση, θα μου άρεσε περισσότερο να ακούσω μία άποψη μετά την ανάγνωση.

Αν το βιβλίο σας ήταν/γινόταν ένα κανονικό ταξίδι κάπου στον κόσμο, που θα πηγαίναμε και πόσες μέρες θα κρατούσε;

Χ.Ι.: Θα ήταν ένα road trip (με το αυτοκίνητο φυσικά), χωρίς συγκεκριμένο προορισμό, σε δρόμους μεγάλους και έρημους, μέσα στη φύση, ανάμεσα σε βράχια, δέντρα και ξεραμένα λιβάδια, μήνα Αύγουστο κατά προτίμηση. Θα διαρκούσε μέχρι να αισθάνονταν οι ταξιδιώτες ότι βρήκαν μέρος να αράξουν κι ότι μπορούν πλέον σταματήσουν.

Κλείστε τη μίνι συνέντευξη με μία φράση/παράγραφο από το βιβλίο.

Χ.Ι.: Μια ψευδαίσθηση η ζωή μας, / ένα κυνήγι για τα ανέφικτα.

 

koukidaki.blogspot

Η Ρένα Τριανταφύλλου για το "Τεθλασμένοι χρόνοι", περιοδικό vakxikon.gr

Ένα μη τεθλασμένο κείμενο της Ρένας Τριανταφύλλου για τους Τεθλασμένους Χρόνους της Χρυσάνθης Ιακώβου (Εκδ.Βακχικόν, Αθήνα, 2017)

 

…ένα νέο νόημα

μια καινούργια αρχή

και ένα τέλος,

στο ξεκίνημά τους

όλα να λιώνουν

να φεύγουν

να πεθαίνουν,

ν’ανθίζουν μόνο για μια στιγμή

τέλεια στη λάθος ώρα…

 

Οι Τεθλασμένοι Χρόνοι της Χρυσάνθης Ιακώβου εσωκλείονται θεματικά στους παραπάνω στίχους του ποιήματός της Κόσμος Πεπερασμένος. Η νέα απόπειρα γραφής της μία ολόκληρη υπαρξιακή ανησυχία, άλλοτε μία καθίζηση στη ζώσα πραγματικότητα και άλλοτε καθ’ όλα ανατρεπτική.

Μία επαναστάτρια με αιτία απέναντι στο χρόνο και το  άχρονο. Τα γραπτά της γεμάτα με “χώρους αναμονής”, στάσεις και υπομονετικές πορείες, εκεί που οι ανατροπές χωρούν παντού και πουθενά και εκεί που τα καλύτερα δεν έρχονται ή έρχονται με χρονοκαθυστέρηση… Καταδικασμένη (;) σε συμβιβασμούς ανάμεσα σε αποσιωπητικά, άνω και κάτω τελείες…

Αδάμαστη, ωστόσο, φύσει και θέσει, σε μία αέναη προσπάθεια να αυτοσυναρμολογηθεί ενώπιον του τυχαίου και μοιραίου, καταθέτει την αυτοκριτική της…

 

…τυχαίοι διαβάτες

που τολμήσαμε να διασχίσουμε

μια μέρα ωραία την άγνωστη λεωφόρο,

με ένα σακίδιο στους ώμους

και έναν ήλιο που μας έγνεφε

μέσα από τους σπασμένους καθρέφτες

ενός τοπίου αδάμαστου.

 

Ανασύροντας εικόνες παιδικότητας ωριμάζει και επαναπροσδιορίζεται. Το αναιδές πέρασμα  του χρόνου, το φθαρτό και το άφθαρτο σε νομοτελειακή αρμονία. Ολόκληρο ένα τέλειο έγκλημα…

 

Παιδικά καλοκαίρια

και ώριμα φρούτα του Αυγούστου,

μας εξαπάτησες μέσα απ’τη μνήμη και την αντοχή

ένα καλοκαίρι σαν ηλιοβασίλεμα στον ουρανό του χρόνου

και οι ανάσες των ερώτων

που μυρίζουν Δεκέμβρη.

 

Τα ποιήματά της μία καταγγελία κατά παντός υπευθύνου. Μία απόπειρα αυτογνωσίας μέσα στην πλάνη του χωροχρόνου. «Ένα πέταγμα απ΄όπου ξεπηδάνε όλα τα γενναία και όλα τα τρομακτικά». Το ξόδεμα ανάμεσα σε βολικές φωλιές και απολεσθείσες ελπίδες. Και τα όνειρα στα lost and found… Η πάλη του καλού και του καλύτερου και στην ιδεατή μέση η ανάγκη για Ζωή και όχι για επιβίωση.

 

…πηγαινοέρχεσαι

σκυφτός

αναποφάσιστος

μία ρωγμή στην απουσία των πραγμάτων…

 

Το ξόδεμα του χρόνου σε αλλεπάλληλες ασυνδετότητες. Η μάχη για ισορροπία, η ισορροπία σε θραύσματα και τα θραύσματα σε μοιραία ισορροπία. Ασυναίσθητη πορεία ή επιλογή; Γραφτό ή άγραφο; Τα «και αν…» σε καλοσχηματισμένη συγχορδία ενηλίκων συνθέτουν το τώρα. Απογύμνωμα αισθήσεων ενώπιον κάθε αναπάντητου ερωτήματος. Είσαι οι επιλογές σου ή υπάρχεις ανώριμα στα αυτοσχέδια συμπαγή σου πλαίσια;

 

…παράνομη

στα όπλα και στους τρόπους

ν’αφήνεις το ρίσκο,

εσύ

η ουσία των πραγμάτων,

να εγκαταλείπεις

ό,τι άφησες στη μέση να γίνει

μονάχο,

μην έρθεις,

να ξέρεις να στέκεσαι

στην ισορροπία του ύδατος.

Θραύσματα.

 

“Σωστά” και ασφαλή “λάθη”, απουσίες και παρουσίες και το κάθε τέλεια μελετημένο αντίθετο-αντίστροφο. Το “εύστοχο” του “λάθους”και της πλάνης, μία καλά στημένη σκηνή δράσης. Το αντικείμενο της μνήμης να παραπαίει ανάμεσα στο φόντο και το προσκήνιο… Να διακτινίζεται σε όρια αχνά. Όλα επιμελώς ατημέλητα και όλα καλώς γενόμενα μέσα στη δήθεν γραμμικότητα του χρόνου. Ο χρόνος καταλυτικός, «σχεδόν αντικείμενο επισκευής…», καταθέτει εικόνες σε κενά πλαίσια. Δίνει παράταση. Υποσκάπτει σενάρια τελειότητας. Ματαιώνει.

 

Τεθλασμένοι εαυτοί

στα μισάνοιχτα παράθυρα,

στα τρία, στα εννιά, στα εικοσιπέντε,

ποιόν να διαλέξεις…

στα είκοσι, στα εικοσιεννιά, στα τριανταδύο,

τόσες ζωές,

ποια να διαλέξεις,

τόσες εκδοχές,

τόσες θολές

αντανακλώμενες

ακαθόριστες λύσεις.

 

Μια γυναικεία ύπαρξη στην προσπάθεια να μάθει ν’ αγαπάει τη φαυλότητά της. Εκείνη που ψάχνει την καίρια θέση του ξεκάθαρου σε κάθε ατόπημα… Που αναζητά το εκτόπισμά της στο άπειρο απέναντι στον κάθε Σημαντικό Άλλο.

 

Μια διασταύρωση

ωκεανών

 κι εγώ

φτηνή

στη μέση.

Φαύλες οι ώρες,

μισές

αναπόδραστες

οι στιγμές σου.

 

Μισοτελειωμένα ειδύλλια σε δύστροπους συγχρονισμούς, αφήνοντας γλυκόπικρες μνήμες εκεί όπου θα έπρεπε να οικοδομηθέι το υγιές νέο. Και με αρνητικές δηλώσεις και προτάσεις γεννώνται τώρα νέα αιτήματα:

 

…να μη διασωθούμε ναυαγοί

ηττημένοι απ’τα ουράνια τόξα

της επόμενης μέρας,

να μη σωθούμε

και να μη σώσουμε ποτέ,

έλα, σου λέω,

ας μη φτάσουμε να σβήνουμε τα’αγγίγματα

με καινούργιες βροχές

με ψεύτικες αλήθειες.

 

Επιβάλεται να παραταθεί το όνειρο. Να επιβληθεί ο έρωτας εκεί όπου εκλείπει. Να εδραιωθεί η εγγύτητα εκεί όπου θριαμβεύει η απόσταση. Σε δυαδικές σχέσεις με εύπλαστες ισορροπίες… Εκεί που η λογική φωνάζει «όχι» και η καρδιά διατείνεται ολική καθαίρεση κάθε συμβατικού.

Όλη η συλλογή της μια επιβλητική παρένθεση, όπου χωρά μόνο η ατομική Ουσία.

Όλη η συλλογή της ολοστρόγγυλα (μη) αποσιωπητικά σε Άχρονο Εξακολουθητικό Χρόνο…

 

Περιοδικό vakxikon.gr τ.37 (vakxikon.gr)

Η Ασημίνα Ξηρογιάννη για το "Τεθλασμένοι χρόνοι", λογοτεχνικό περιοδικό Fractal

Ψηλαφίζοντας χωροχρόνο και μνήμη 

Στις διαδρομές της μας παίρνει μαζί η Χρυσάνθη Ιακώβου σε Χρόνους Τεθλασμένους. Είναι η δεύτερη ποιητική της συλλογή που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. Η πορεία του ανθρώπου, η υφή της ύπαρξης, ο χρόνος, ο έρωτας, οι εποχές (κυρίως το Θέρος), οι πόλεις  και πολλά άλλα την απασχολούν. Και τα προσεγγίζει με μια γλωσσική διαύγεια και καθαρότητα, αλλά και με περίσκεψη. Ποιήματα με συνοχή και ουσία που αγγίζουν τις σιωπές μας κυρίως, αλλά και τις πλάνες που όλοι, λίγο ή πολύ έχουμε!

(«[…] ξόδεψες μια λάθος ζωή/σε έναν τόπο/που δεν ήταν ποτέ ο σωστός» Προωθημένα , σελ 18-19) Εικόνες έντονες, ανάγλυφες που υπογραμμίζουν κάθε φορά «μια ρωγμή στην απουσία των πραγμάτων» (Ισορροπία σελ .20-21), για να δανειστώ δικούς της στίχους. Και σε κάθε ποίημα φαίνεται ότι υπάρχει, προβάλλεται ή υπονοείται μια έλλειψη, μια απουσία, μια αναμονή, μια διαίρεση, κάτι που μένει μισό, άστοχο ή ανολοκλήρωτο, «ένα φορτίο αχρείαστο». Στο ποίημα Αστοχία (II) γράφει: «Κι ήταν κι αυτή /η απέλπιδα ανάγκη/για να υπάρξουμε,/για να βαφτίσουμε/τις λέξεις από την αρχή,/να δώσουμε σε όσα ζήσαμε/δικό μας όνομα».

Δίνεται συχνά η αίσθηση ότι υπάρχουν πολλές επιλογές σε τούτη τη ζωή, πολλοί αντιθετικοί δρόμοι, που μπορεί να μπερδεύουν αντί να λυτρώνουν: «..τόσες ζωές/ποια να διαλέξεις/τόσες εκδοχές/τόσες θολές/αντανακλώμενες/ακαθόριστες λύσεις./(Διαιρεμένοι εαυτοί,σελ.25)

Και στις Πολλαπλές Εκδοχές: «Και οι στιγμές/τόσο ανύπαρκτες/στο ρολόι της απεραντοσύνης/υπάρχεις και δεν υπάρχεις/αιωρούμαστε/και οι επιλογές τόσες πολλές/τόσοι δρόμοι/ένας ψηφιδωτός χάρτης/αδιάβαστος/[…]»

Στίχοι λιτοί, που σχετίζονται εύστοχα με τους προηγούμενους και τους επόμενους συνδράμοντας στην ενότητα του ποιήματος. Η Ενότητα, το μεγάλο ζητούμενο κάθε φορά, με την έννοια ότι το Ποίημα πρέπει να έχει κάτι να μας πει, αλλιώς δεν έχει λόγο ύπαρξης. Η Χρυσάνθη Ιακώβου είναι σε καλό δρόμο, μας χαρίζει μια γλώσσα προσιτή τίμια, ουσιαστική, που μας «μιλά.» Ύφος ενιαίο, σταθερή φωνή, εξομολογητικός συχνά τόνος και απεύθυνση σε ένα «Εσύ.» Επιδέξια εγκλωβίζει τη στιγμή, ψηλαφίζει αργά τον χρόνο, τον χώρο, την μνήμη. Δεν είναι θλιμμένη, δεν έχει πικρία, στοχάζεται πάνω στις εκδοχές της ζωής μας. Επειδή κάποιες φορές οι άνθρωποι ακροβατούμε, ή μένουμε μετέωροι ή ενεοί, έχοντας διασχίσει αντιφατικούς δρόμους, έχοντας αμφιταλαντευθεί, προδοθεί ή προδώσει. Και οι εμπειρίες μάς έχουν διαμορφώσει, έχουν πλατύνει την ψυχή, έχουν ερεθίσει το συναίσθημα. Η Χρυσάνθη Ιακώβου συλλογίζεται πάνω στην εμπειρία και ερμηνεύει ποιητικώ τω τρόπω.

 Ξεχωρίζουν τα  ποιήματα «Ταλάντωση» και «Σε ακίνητο χρόνο», καθώς και οι στίχοι που συνοδεύουν τις ωραίες φωτογραφίες!

[…]

ένα μνήμα η μνήμη

ένα μέτρο μείον

στον όροφο του εγώ μου-

[…]

(Μνήμη, σελ 29)

*

Κι ο χρόνος σχεδόν μηδενικός

στάζει

σαν τη βρύση της κουζίνας

που θέλει επισκευή.

[…]

(Σε ακίνητο χρόνο, σελ.30)

Δεν είναι

*

[..]

 μεθυστικό ν’ αγαπάς 

…ό,τι θα σε σκοτώσει

 

Δημοσίευση στις 15/3/2017, fractalart.gr (fractalart)